برای انتخاب سیستم روشنایی سازگار با چوب های فرآوری شده حرارتی، بهره گیری از چراغ های ال ای دی باریک مجهز به هیت سینک آلومینیومی الزامی است. مناسب ترین سیستم برای این متریال طبیعی، نور خطی توکار لبه دار با درجه حفاظت IP65 به بالا در نما و دمای رنگ گرم (2700 تا 3000 کلوین) است تا علاوه بر ارتقای جلوه رگه های چوب، از تجمع گرما و آسیب ساختاری پیشگیری کند.
ترموود (Thermowood) حاصل فرآیند حرارت دهی چوب طبیعی در دمای بالای 180 تا 220 درجه سانتی گراد در محیط فاقد اکسیژن و با تزریق بخار آب است. این چرخه حرارتی باعث اصلاح ساختار سلولزی چوب شده، رطوبت تعادلی آن را به شدت کاهش داده و متریالی با نفوذپذیری بسیار پایین در برابر پوسیدگی و حشرات تولید می کند. با وجود این ویژگی های متمایز، ترموود ضریب هدایت حرارتی پایینی دارد و نوعی عایق حرارتی طبیعی به شمار می رود. این خاصیت عایق بودن بدین معناست که اگر یک منبع نور در مجاورت یا داخل شیارهای ترموود تعبیه شود، حرارت تولیدشده توسط ماژول های نوری به راحتی از طریق چوب دفع نخواهد شد و در محفظه محبوس می شود.
تجمع دمایی بالا در تماس با چوب فرآوری شده خطرات مضاعفی را پدید می آورد؛ افزایش حرارت بیش از دمای کاری مجاز چراغ های ال ای دی، کاهش شدید راندمان نوری (Lumen Deprecation)، تغییر طول موج رنگی نور و در نهایت سوختن چیپ های ال ای دی را به همراه دارد. از سوی دیگر، حرارت مداوم و نقطه ای بالا ممکن است به رزین های حفاظتی سطح ترموود آسیب وارد کرده و در درازمدت موجب پوسته شدن رنگ و تاب برداشتن تخته ها شود. بنابراین، تطابق مکانیکی و حرارتی پروفیل های لاین نوری با ویژگی های فیزیکی چوب ترمو، پیش شرط حیاتی در طراحی مهندسی نورپردازی مدرن است.
تنوع ساختاری پروفیل های آلومینیومی به طراحان اجازه می دهد تا بر اساس سبک معماری (مدرن، راستیک یا مینیمال) و موقعیت قرارگیری چوب (نما، کف، فلاورباکس یا سقف)، گزینه فنی مناسب را برگزینند. در این میان، استفاده از نورخطی با شاسی آلومینیوم اکسترود دایکاست نقشی دوگانه ایفا می کند: هم محفظه نگهداری قطعات الکترونیکی است و هم به عنوان رادیاتور خنک کننده (Heat Sink) برای دفع حرارت عمل می کند.
به منظور پاسخگویی به سناریوهای گوناگون، پروفیل های به کار رفته در سیستم های ترموود در سه دسته بندی عمده تقسیم بندی می شوند که هرکدام جزئیات اجرایی متفاوتی را می طلبند:
ترموود هم در محیط های مرطوب فضای داخلی (نظیر سونا، حمام های مستر و استخر) و هم در کفسازی های فضای باز (Decking) و نمای ساختمان (Cladding) به طور گسترده به کار می رود. انتخاب چراغ خطی بدون توجه به سطح مقاومت در برابر پاشش آب، بخار و غبار، در مدت کوتاهی به اتصال کوتاه و خرابی تاسیسات می انجامد. برای فضاهای خشک داخلی نظیر دیوار پشت تلویزیون (TV Wall) با روکش ترموود، درجه حفاظت IP20 کفایت می کند، مشروط بر اینکه دیفیوزر از جنس پلی کربنات ضدغبار باشد.
در مقابل، برای فضاهای خارجی که پادری، نما یا کف در معرض نزولات جوی، شستشو با واترژت یا تابش اشعه فرابنفش (UV) خورشید قرار دارند، استانداردها بسیار سخت گیرانه تر است. برای نمای چوبی باید از لاین نوری با حداقل درجه حفاظت IP65 استفاده شود. در صورتی که چراغ به شکل دفنی در کفپوش ترموود محوطه یا روف گاردن تعبیه شود که احتمال مانداب و تجمع آب باران وجود دارد، انتخاب الزامی، سیستم های دارای تاییدیه IP67 یا IP68 همراه با تزریق سیلیکون یا رزین پلی اورتان نفوذناپذیر شفاف بر روی چیپ ها خواهد بود.
چوب ترمو بسته به گونه درخت (معمولاً کاج یا زبان گنجشک) و شدت تیمار حرارتی، طیف رنگی گرمی میان قهوه ای کاراملی روشن تا گردویی تیره و موکا دارد. به کارگیری دمای رنگ نوری ناهماهنگ با این رنگ دانه ها می تواند ماهیت زنده چوب را خنثی یا خاکستری جلوه دهد. نورهای بسیار سفید یا مهتابی (بالای 5000 کلوین) بر روی بافت قهوه ای ترموود تداخل بصری سرد و ناهمگونی پدید آورده و حس گرمی متریال چوب را از بین می برند.
بهترین انتخاب فنی و زیبایی شناختی برای این نوع متریال، طیف های نوری آفتابی و گرم بین 2700 تا 3000 کلوین (Warm White) است. نور گرم، رگه های طبیعی، دانسیته گره ها و پیگمنت های سوخته چوب را با درخشش چشم نواز نمایان می سازد. از سوی دیگر، پارامتر تعیین کننده بعدی شاخص تفکیک رنگ (CRI) است. برای فضاهای لوکس تجاری و مسکونی چوبی، استفاده از چیپ های ال ای دی با CRI بالای 90 (CRI > 90) ضرورت دارد تا تفاوت سایه روشن های ترموود درست مانند تابش نور خورشید بدون انحراف رنگی بازتاب داده شود.
یک اشتباه مهلک در نورپردازی سازه های ترموود، کاربرد چراغ های 220 ولت مستقیم (Direct Drive) با مدارهای خازنی فاقد عایق بندی ایمن است. از منظر مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان و استانداردهای حریق، خطوط روشنایی نهفته در مصالح با ماهیت اشتعال پذیر حتماً باید با سیستم های ولتاژ پایین ایمن (SELV) شامل درایورهای 12 ولت یا ترجیحاً 24 ولت DC راه اندازی شوند. جریان ولتاژ پایین خطر جرقه زنی و حریق الکتریکی را به طور قطعی به صفر می رساند.
درایورهای 24 ولت نسبت به مدل های 12 ولت برتری مهندسی دارند؛ چرا که در خطوط طولانی تر با افت ولتاژ کمتری در انتهای مسیر مواجه می شوند و یکنواختی نور (Homogeneity) در سراسر لاین حفظ می گردد. همچنین، استفاده از درایورهای دارای مدار محافظت در برابر اتصال کوتاه (SCP)، اضافه بار (OLP) و افزایش حرارت (OTP) اجتناب ناپذیر است. درایور نباید در شیار مسدود پشت چوب قرار گیرد؛ بلکه باید در جعبه تقسیم های مجهز به تهویه طبیعی با دسترسی آسان (Maintenance Access) نصب شود تا فرآیند تعمیر و جایگزینی بدون تخریب چوب میسر گردد.
جدول زیر چکیده ای از مشخصات فنی و استانداردهای طراحی نورپردازی خطی بر اساس موقعیت نصب روی چوب ترموود را نمایش می دهد:
| فضای نصب ترموود | کلاس حفاظتی (IP) | تیپ پروفیل آلومینیومی | ولتاژ کاری پیشنهادی | دمای رنگ مطلوب (CCT) |
|---|---|---|---|---|
| نمای بیرونی ساختمان | IP65 تا IP67 | توکار لبه دار مقاوم در برابر UV | 24V DC ضدآب | 2700K - 3000K |
| دکینگ و کفسازی بیرونی | IP67 تا IP68 | توکار دفنی تقویت شده (سنگین) | 12V یا 24V DC | 3000K (نور ملایم) |
| سقف لابی و دیوار داخلی | IP20 تا IP44 | توکار بدون لبه یا روکار ظریف | 24V DC رگوله شده | 3000K - 4000K |
| سونا و فضاهای مرطوب استخر | IP67 مقاوم در برابر دما | سیلیکونی نسوز با هیت سینک اکسترود | 12V DC عایق دوبل | 2400K - 3000K |
چوب ترمو به دلیل داشتن بافت خطی افقی یا عمودی، نیازمند نوری کاملاً یکپارچه و به اصطلاح بدون نقطه (Dotless) است. اگر فاصله بین چیپ های SMD زیاد باشد، نقاط ریز نوری بر روی دیفیوزر منعکس شده و اثر بصری نازیبایی شبیه به خط چین ایجاد می کنند. برای رفع این چالش، بهره گیری از ال ای دی های نواری با تراکم حداقل 120 تا 240 چیپ بر متر، یا ماژول های نوین COB (Chip on Board) اکیداً توصیه می شود. تکنولوژی COB نوری یکپارچه و بدون هیچ گونه سایه روشن نقطه ای بر روی سطح مقطع چوب ایجاد می کند.
نقش مکمل در این یکنواختی، بر عهده دیفیوزر (Diffuser) است. دیفیوزرهای ارزان قیمت از پلی استایرن یا اکریلیک نامرغوب تولید می شوند که به مرور زمان زیر نور خورشید و گرما زرد شده و شکننده می گردند. برای سازه های ترموود باید از دیفیوزرهای اکسترود شده از جنس پلی کربنات مرغوب (PC) به صورت شیری مات (Opal) استفاده کرد که افت شار نوری را به حداقل رسانده و پخش نور 120 درجه ای بدون خیرگی ایجاد کند.
رعایت نکات فنی در مرحله اورهال و پیاده سازی از آسیب های جبران ناپذیر به متریال گران قیمت ترموود ممانعت به عمل می آورد. مجریان پروژه باید مراحل زیر را با دقت کنترل نمایند:
پیش از نهایی سازی سفارش، انجام یک ارزیابی همه جانبه برای خرید نور خطی مانع از اتلاف سرمایه پروژه می شود. خریداران باید توجه داشته باشند که مشخصاتی همچون خلوص آلومینیوم (ترجیحاً آلیاژ 6063 آنودایز شده)، برند چیپ ال ای دی (نظیر Epistar، Sanan یا Osram) و نوع دیفیوزر مقاومت حرارتی و دوام سیستم را مشخص می سازد.
بررسی گارانتی معتبر قطعات، تطابق ابعاد شیار پروفیل با سایز تایل های ترموود پروژه و دسترسی به متعلقات تکمیلی شامل درپوش های انتهایی (End Caps) با واشر آب بندی، فنرهای نگهدارنده قوی استنلس استیل و چسب های سیلیکون خنثی (Neutral Silicon) در بسته بندی از نکات کلیدی در خرید موفق است. انتخاب صحیح و متناسب تضمین کننده این موضوع است که کانسپت بصری طرح با کیفیتی بی نقص و طول عمر بیش از 35 هزار ساعت به واقعیت بپیوندد.
خیر؛ سیستم های استاندارد با بدنه آلومینیومی هیت سینک و ولتاژ امن 24 ولت، دمایی به مراتب پایین تر از نقطه اشتعال ترموود تولید کرده و کاملاً ایمن هستند.
باید از چسب های پلی اورتان خنثی یا سیلیکون غیر اسیدی مقاوم در برابر UV در محل عبور سیم ها و گسکت های درپوش انتهایی استفاده شود.
به دلیل عایق بودن حرارتی چوب، نوار ال ای دی بدون هیت سینک آلومینیومی سریعاً داغ شده و در کمتر از چند هفته دچار سوختگی چیپ ها می شود.
ثبت یک نظر